【台文世界】Pi-koan kah Lo̍k-koan

Chhiáⁿ an-chong NunitoPOJ jī-hêng, phòe-ha̍p Firefox Browser lâi tha̍k.
請安裝NunitoPOJ字型,配合Firefox瀏覽器來讀

◎Au Bí-êng

Sè-kan lâng ū pah pah khoán, sim-su lóng bô kāng-khoán. Khah chá lâng kóng “chi̍t iūⁿ bí chhī pah iūⁿ lâng”, tō chhin chhiūⁿ chhiú chhun–chhut-lâi, cha̍p ki chéng-thâu-á ū tn̂g, ū té. Ū ê lâng gâu siūⁿ hó, ū ê lâng gâu siūⁿ bái. Í-chêng góa bat thiaⁿ-kòe chi̍t-ê kò͘-sū:

Ū nn̄g ê lâng beh khì Hui-chiu chò ê-á seng-lí, hn̄g-hn̄g chi̍t-chōa lō͘ khì kàu chia, khòaⁿ-tio̍h chāi-tē chin chē lâng lóng thǹg-chhiah-kha, kî-tiong chi̍t ê iu-thâu kat-bīn kóng: “Hāi–á! Chin chiàⁿ sī ‘Hóe sio ko͘-liâu choân bô bāng, taⁿ soa thiām-hái liáu gōng-kang’, ê-á seng-lí bô thang chò ah. Lēng-gōa chi̍t-ê sòa chhùi-chhiò ba̍k-chhiò kóng: “Chiah-chē lâng thǹg-chhiah-kha, nā tùi kin-á-ji̍t khai-sí khai-hoat, góa ê iâⁿ-bīn ē chin tōa.”

Kâng chi̍t-kiāⁿ tāi-chì, chit nn̄g-ê lâng chi̍t-ê pi-koan, chi̍t-ê lo̍k-koan, siūⁿ-hoat bô-kāng, chò-hoat to̍h bô-kāng. Jîn-seng chhin-chhiūⁿ hái-pho-lōng, koân-koân kē-kē bô-tiāⁿ-sî, ū-sî chhiⁿ-kng, ū-sî goe̍h-bêng. Lâng teh kóng “Ū kôaⁿ tō ū joa̍h, ū kan-khó͘ tō ū khòaⁿ-oa̍h.” Seng-oa̍h ê būn-tê siáⁿ-mi̍h lóng-ū, tú-tio̍h khùn-lân, pi-koan ê lâng tiāⁿ-tiāⁿ kāu-chhau-hoân, an-chóaⁿ siūⁿ lóng kám-kak chìn bô pō͘, thè bô lō͘, san-put-gō͘-sî ut-chut kah bô-khùn-bô-chia̍h, sim-koaⁿ chhin-chhiūⁿ leh tôaⁿ goe̍h-khîm. M̄-koh, lo̍k-thiòng ê lâng bô kāng-khoán, in khòaⁿ jîn-seng hái-hái, siūⁿ hó bōe siūⁿ bái, sim liâng pî-thó͘ khui, móa bīn chhiò-hai-hai, chhiūⁿ lâng kóng–ê: “Pû-á chhut-sì sêng hô͘-lô͘, iù-chhâ chìm-chúi hoat hioⁿ-ko͘”. M̄-koán pa̍t-lâng án-chóaⁿ khòaⁿ, mā sī siong-sìn bān-sū chhut-thâu-thiⁿ. Tī gún tau, goán a-bú kah goán a-pâ tio̍h-sī chi̍t-ê khah pi-koan, chi̍t-ê khah lo̍k-thiòng. A-bú chū góa sè-hàn to̍h ba̍k-bâi phah-kui-kiû, chi̍t-sî-á hoân-ló só͘-hùi siong-tiōng, chi̍t-sî-á kiaⁿ-hiâⁿ tī-an siuⁿ bái. Chit-sî-chūn a-pâ leh? I tī piⁿ–a khiau-kha lián chhùi-chhiu: “An–lah, chún-kóng thiⁿ beh lap mā ū koân-lâng gia̍h. Sî-kàu sî tam-tng, bô bí chú han-chî thng lah!”.

Siā-hōe siōng lóng kó͘-lē lâng hoân-sū ài lo̍k-koan, ái “chiàⁿ-bīn su-khó”, mài “siūⁿ siuⁿ chē”. M̄-koh, góa khòaⁿ lán tāi-pō͘-hūn ê lâng, bô choa̍t-tùi ê lo̍k-koan á-sī pi-koan. Lâng ê chêng-sū tiāⁿ-tiāⁿ sī liâm-piⁿ hó-thiⁿ, liâm-piⁿ lo̍h-hō͘. Tiān-sī mā bat chhut-hiān ū lâng kiâⁿ-té-lō͘ ê sin-bûn, tāi-chì hoat-seng liáu-āu kì-chiá khì chhái-hóng, m̄-koán sī chhù-lāi ê lâng á-sī pêng-iú, lóng kám-kak chin ì-gōa, kóng: “Khòaⁿ i pêng-siông lóng chhiò-chhiò, siūⁿ bē kàu kèng-jiân ē siūⁿ-bē-khui khì chò gōng-tāi-chì”. Hiān-tāi-lâng ap-le̍k tōa, chhù-chhù lóng ài kah lâng kèng-cheng, piàⁿ kah bô-mê bô-ji̍t: “Ji̍t-thâu chhiah-iāⁿ-iāⁿ, sûi-lâng kò͘ sìⁿ-miā, ka-tī lóng khùn toh-kha, ná ū-êng hoân-ló pa̍t-lâng ê chhù teh lāu-hō͘?” Ta̍k-ke lóng kóng: “Koh lâng chō-gia̍p koh lâng taⁿ.” Só͘-í, piáu-bīn chhiò-chhiò ê lâng, bô-tek-khak sī é-káu–ê teh-sí kiáⁿ, ū ōe bô-tàng kóng, sî-kan nā kú, tō ē tit ut-chut pēⁿ.

Kî-si̍t, lâng ê sim-chêng kah ūn-sè sio-kāng, lo̍k-koan tio̍h chhin-chhiūⁿ sūn-hong hó-sái-phâng, pi-koan tio̍h kan-na hong-thàu chúi-thàu, pi-koan kap lo̍k-koan chí-put-kò sī khòaⁿ tāi-chì ê kak-tō͘ bô-kāng-khoán niā-niā. Ū lâng kóng: “Hó-chhiò-sîn tit-lâng-thiàⁿ, tit-lâng-thiàⁿ khah hó gōng-gōng leh phah-piàⁿ”. Sui-jiân kóng, ke chhiò-iông khah khùiⁿ-oa̍h, m̄-koh lâng nā-sī teh ut-chut, sim-lāi it-ti̍t siūⁿ-beh lo̍k-koan, ū-sî tian-tó ē chō-sêng ap-le̍k. Kó͘-chá-lâng leh kóng: “Chi̍t-ki-chháu, chi̍t-tiám-lō͘”, bô-lūn lo̍k-koan á-sī pi-koan, siōng tiōng-iàu ài ēng lán ê tì-hūi. Pi-koan ê lâng gâu siūⁿ su, kiaⁿ su, tio̍h sū-sian chún-pī chiu-choân. “Chhiū-thâu kò͘ hō͘ chāi, bián-kiaⁿ chhiū-bóe chò hong-thai”. Lo̍k-koan ê lâng mā-ài kha ta̍h si̍t-tē, bē-tàng kan-na khang-chhiò-bāng, ài ē kì-ti̍t “Khui-hoe móa-thiⁿ phang, kiat-chí chiah kiaⁿ-lâng”, hoân-sū tio̍h ài chiàu-khí-kang lâi kiâⁿ. “Saⁿ-nî chi̍t lūn, hó-pháiⁿ chiàu lûn”, chi̍t-sî hong tio̍h ài sái chi̍t-sî chûn, ài chai-iáⁿ “Sîn-sian phah kó͘ ū sî chhò, kha-pō͘ ta̍h chha siáⁿ-lâng bô”, jîn-seng pún-lâi tō sī ū su-iâⁿ, khì-sin-ló͘-miā bô-khah-choa̍h. Ū thâu-khak tio̍h bián kiaⁿ bô se-bō-á. Hoaⁿ-hoaⁿ-hí-hí sī chi̍t-kang, hoân-hoân-ló-ló mā-sī chi̍t-kang, siong-sìn thiⁿ bô choa̍t-lâng seng-lō͘. Hong-kéng bô kâng, sio-léng chu-bī, án-chóaⁿ mā lóng ū ka-kī ê cheng-chhái.ti̍t

我有話要說