【台文世界】Kiâⁿ-chiūⁿ Tâi-bûn Lō͘ Khòaⁿ-kìⁿ Tâi-oân Thiⁿ

Chhiáⁿ an-chong NunitoPOJ jī-hêng, phòe-ha̍p Firefox Browser lâi tha̍k.
請安裝NunitoPOJ字型,配合Firefox瀏覽器來讀

◎Tân Bûn-sū

2016 nî Siang-liân Tiúⁿ-ló Kàu-hōe Gû-po͘-chng Káng-gī-só͘ khui Tâi-gí Pe̍h-ōe-jī pan, tòe Tân Kim-chôaⁿ lāu-su o̍h Pe̍h-ōe-jī, koh ē-pòaⁿ-tiûⁿ ū iau-chhiáⁿ chē-chē ài pún-thó͘ bûn-hòa ê sian-seⁿ lâi hun-hióng. Thâu chi̍t nî chiū hō͘ góa su-khó gîn-hâng thè-hiu liáu-āu ē-sái thè sim-ài ê Tâi-oân chò siáⁿ-mi̍h? In-ūi Tâi-gí lō͘ ū tông-chhong A-kâu, Kim-chôaⁿ lāu-su, iú-chì Hē-bí, góa chiū koh kah ū sìn-sim.

Sió-o̍h hit sî, góa kàu kok-sió saⁿ-nî chiah chiām-chiām thiaⁿ-ū Hôa-gí, sî-siông hō͘ lāu-su thiaⁿ-tio̍h góa tī ha̍k-hāu kóng Tâi-gí, hoa̍t 1 kho͘ koh kòa káu-pâi-á, chō-sêng sim-lāi chū-pi ham-bān, tī kok-tiong thó-ià ka-kī kóng a-pa kap a-bú ê ōe, chha chi̍t-tiám-á khì tha̍k Hōng-soaⁿ N̂g-po͘ kun-hāu, ka-chài goán lāu-pē put-sî ē kiāu Kok-bîn-tóng hia–ê teh soán-kí bé-phiò–ê kap chia̍h-chîⁿ o͘-se-ê chò pháiⁿ-kiàn-chèng, m̄-chún góa khì hō͘ “kò͘ bīn-tháng”–ê khip-siu–khì. Kok-tiong tha̍k-tio̍h N̂g-hoe-kong 72 lia̍t-sū, góa hit-chūn hông sé-náu, jīn-ûi ka-kī sī Tiong-kok-lâng. Tāi-ha̍k pit-gia̍p lâi Tâi-pak gîn-hâng chia̍h thâu-lō͘ kî-kan tī soán-kí-tiûⁿ bé-tio̍h Phêⁿ Bêng-bín kàu-siū ê “Chū-iû ê Chu-bī”, chiah khai-sí chhōe-tio̍h “Tâi-oân-lâng” ê sin-hūn jīn-tông. Hôe-sióng khí–lâi chin-chiàⁿ sī pi-ai koh hó-chhiò.

Chit-pái kā pē-bú ê ōe hó-hó-á khioh–tńg-lâi, li̍p-chì gián-kiú Tâi-gí. Tī gîn-hâng thè-hiu liáu chiū koat-tēng kiâⁿ-chiūⁿ Tâi-bûn lō͘, khó-kòe Sêng-kong Tāi-ha̍k Tâi-gí jīn-chèng, koat-tēng khì iù-tī-hn̂g kap kok-sió kà Tâi-gí. Chiâⁿ-chòe chi̍t-ê Tâi-oân-kok chú-lâng, Tâi-oân-lâng ê sin-hūn jīn-tông “chi̍t-ê Tiong-kok, chi̍t-ê Tâi-oân; chi̍t pêng chi̍t kok”, ài tùi gí-giân kap Tiong-kok ū chha-pia̍t lâi kiàn-li̍p kok-ka ì-sek. Gí-giân sī bûn-hòa ê kin-ki. Góa chú-tiuⁿ ēng Pe̍h-ōe-jī lâi ho̍k-chín Tâi-gí-bûn. Chhòa Pōe-hóe sian-seⁿ thê-chhut “Cha̍p-hāng Koán-kiàn”. Tâi-oân Sèng-keng Kong-hōe chhut-pán ê Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng, Tâi-oân Kàu-hōe Kong-pò, Tâi-gí-bûn Sò͘-ūi Tián-chông Chu-liāu-khò͘ í-ki̍p Tâi-bûn Bóng-pò téng-téng, lóng-sī góa ha̍k-si̍p Pe̍h-ōe-jī ê chú-iàu chu-liāu lâi-goân. Ēng Pe̍h-ōe-jī piáu-ta̍t bûn-jī chiah ē-tàng hoat chèng-khak tha̍k im. Chit-má tī ha̍k-hāu kà ha̍k-seng í-gōa, góa mā thong-kòe sòaⁿ-téng tha̍k-chheh-hōe kap ū-sim beh o̍h Tâi-gí ê lâng kau-liû. Siat-li̍p nn̄g ê FB bê-chiòng-ia̍h “Tâi-gí 媠-媠-súi ” kap “Wesley樂暢人生ê演奏” lâi hun-hióng seng-oa̍h-hòa ê Tâi-gí, sūn-sòa siāu-kài hó-thiaⁿ ê Tâi-gí-koa.

228 ê tōa-tô͘-sat kap Pe̍h-sek Khióng-pò͘ kàu-taⁿ, Tâi-oân-lâng chiām-chiām kak-chhíⁿ, cháu-hiòng to̍k-li̍p kiàn-kok, bîn-chú chèng-tī, Tâi-gí ho̍k-chín, kong-tâu koat-tēng Tâi-oân kok-ka ê chiân-tô͘ koh chek-ke̍k ūn-chok ka-ji̍p Liân-ha̍p-kok. Lán chē-chē bîn-chú chiân-pòe kòng-hiàn sèⁿ-miā kap kim-chîⁿ, le̍k-kòe sò͘-cha̍p-nî ê ke-thâu khòng-cheng, Tâi-oân-lâng chiah tit-tio̍h Le̍k-sek chip-chèng. 2018 nî 12 goe̍h 25 sam-tho̍k “Kok-ka gí-giân hoat-tián hoat”, mā chiâⁿ-si̍t kó͘-bú ta̍k-ke, ū khah-chōe siàu-liân pêng-iú tâu-ji̍p Tâi-gí sū-kang.

Ji̍t-pún, Hân-kok kap Oa̍t-lâm éng-kòe lóng-sī Hàn-hòa chin chhim ê kok-ka. Kàu taⁿ in lóng ū ka-kī ê gí-giân kap bûn-jī, chiâⁿ-chòe to̍k-li̍p ê kok-ka. Thoat Hàn sī Tâi-oân beh chiâⁿ-chòe chi̍t-ê to̍k-li̍p chū-chú ê kok-ka tiāⁿ-tio̍h ài ū ê kè-têng. Sè-kài–ni̍h ū nn̄g ê gí-giân ho̍k-chín tián-hoān ē-sái chò lán ê chham-khó. Thâu-chi̍t-ê sī Í-sek-lia̍t ho̍k-chìn Hi-pek-lâi bûn, tē-jī-ê sī Niú-se-lân ho̍k-chín Màu-lih(Māori) bûn, in-ūi ū bîn-kan kap chèng-hú ê le̍k-liōng, ū kâng-chi̍t-ê kok-ka ê ì-sek, kâng-sim phah-piàⁿ lâi chò, thiⁿ chóng-sī ē kng, kî-thāi Tâi-oân thang kóaⁿ-kín chhut-thâu-thiⁿ.

我有話要說