Chhiáⁿ an-chong NunitoPOJ jī-hêng, phòe-ha̍p Firefox Browser lâi tha̍k.
請安裝NunitoPOJ字型，配合Firefox瀏覽器來讀
◎范淑芬
【Pian-chi̍p-sek】
Chit phiⁿ bûn-chiuⁿ ū koan-hē Tâi-oân bîn-kan sìn-gióng, chhiáⁿ kúi-sîn lâi theh io̍h-toaⁿ ê kì-sū. Ki-tok-tô͘ kan-taⁿ kèng-pài Sèng Pē, Sèng Kiáⁿ kap Sèng Sîn sam-ūi it-thé ê Siōng-tè, kìm-chí mn̄g kî-thaⁿ kúi-sîn: “M̄-thang khì chhē khan-bông–ê, mā m̄-thang khì mn̄g tâng-ki, toh-thâu, lâi phah lâ-sâm ka-kī. Góa sī Siōng Chú — lín ê Siōng-tè.” ( Lī-bī-kì 19:23 ) Sèng-keng mā ū kì-chài Pó-lô kap Se-la in-ūi kóaⁿ-kúi tì-kàu tòng lâng châi-lō͘ sòa hông kò ê kò͘-sū. ( Sù-tô͘ hêng-toān 16:16-19 ) Tâi-oân kūn-tāi ū hoat-su sìn-khò Iâ-so͘ kui-ǹg Siōng-tè ê tāi-chì, khah chhut-miâ ê lē: N̂g Chiong-hui ê a-kong N̂g Lêng-kiat ( 黃能傑, 1854-1927 ) goân-té sī Tang-káng Tang-liông-kiong ê hoat-su, 26 hòe ê sî-chūn in-ūi thiaⁿ gōa-kok ê soan-kàu-su kóng ‘lōng-chú kap chû-ài ê lāu-pē’ ( Lō͘-ka 15 ) kap kî-thaⁿ ê Sèng-keng kò͘-sū, siū kám-tōng, 27 hòe siū sóe-lé, 33 hòe tha̍k Tâi-lâm Sîn-ha̍k-īⁿ, 34 hòe khai-sí thoân-tō; khah siông-sè ê chêng-hêng lán thang tha̍k Tiuⁿ Sūi-hiông siá ê N̂g Chiong-hui ê toān-kì: 《台灣人的先覺：黃彰輝》（台北：望春風，2004）.
“A-hun–á, lín lāu-pē ū tī–leh bô?” “A-chek, lí sio-tán–chi̍t-leh, góa lâi-khì kā kiò.”
Chit-ê ōe-bīn tiāⁿ-tiāⁿ lóng ē tàng tī gún tiâⁿ–lih khòaⁿ–tio̍h, jî-chhiáⁿ lâi chhōe a-pa ê lâng koh bōe chió; chia–ê chek-peh lóng sī beh bn̄g-sîn–ê, in-ūi a-pa sī chng-lāi ûi-it ê toh-thâu. Hit-sî-chūn góa iáu-koh sè-hàn, m̄ chai-iáⁿ toh-thâu sī leh chò siáⁿ-mi̍h, m̄-koh góa chai-iáⁿ chhù-lāi beh bô-êng ah. Ū-lâng beh mn̄g-sîn, pài-la̍k mê a-pa àm-tǹg chia̍h soah tio̍h ài chhut-mn̂g, kàu kah goán gín-á-lâng lóng khì-khùn ah, iáu-bē tńg–lâi. Góa chū sè-hàn tō chhián-bîn, pòaⁿ-mê thiaⁿ tio̍h a-pa tī thang-á-mn̂g piⁿ sè-sè siaⁿ teh kiò a-bú, “Chiau–ê, kā góa khui mn̂g lah.” Sòa–loh-lâi sī mn̂g-chhoáⁿ thoah-khui ê siaⁿ, chai-iáⁿ a-pa tńg–lâi ah, góa soah khùn–khì. Keh-ji̍t, a-bú teh sé a-pa ê saⁿ, saⁿ téng-koân choân hoeh-jiah; góa m̄-káⁿ mn̄g, tiām-tiām tī piⁿ–á khòaⁿ, chhin-chhiūⁿ chò m̄-tio̍h tāi-chì ê gín-á. Hit-pak ōe-bīn kàu-taⁿ iáu sî-siông tī góa ê thâu-khak té chhut-hiān.
Tán goán chiah ê gín-á khah tōa-hàn ah, ū-tang-sî, a-bú ē chhōa goán khì khòaⁿ mn̄g-sîn. Góa siōng sè-hàn, hō͘ a-bú khan leh, kui-ke-hóe-á thê chhiú-tiān-á, kiâⁿ tiàm o͘-khâm-khâm ê lō͘–nih, kiâⁿ kàu chng-a-bóe tiān-hóe iáu-koh kng leh ê hit-keng-chhù. Tī chhiú-tiān-á ê kng-iáⁿ chhiō tio̍h ê só͘-chāi, kiô-á-sek ê chhì-á-hoe khòaⁿ–khí-lâi chin iām-lē, ká-ná sī teh kā gún kóng “Í-keng kàu ah.” E̍h-e̍h ê tiâⁿ nih, lâng chhah-chhah, lóng sī beh mn̄g-sîn–ê. A-bú kā góa khan kàu khah thâu-chêng ê só͘-chāi, kā góa kóng ”Hun-á, pa-pa tī hia.” Ji̍t-kong-teng ē-bīn ê a-pa chhēng pe̍h-sek ê siah-chuh, tng teh bô-êng kā tâng-ki phùn bí-chiú tī i ê sin-khu. Góa m̄-bat khòaⁿ kòe tâng-ki khí-tâng, kiaⁿ chi̍t-ē kui-mê bē ji̍p-bîn. M̄-koh hit chi̍t mê ê kì-tî chôaⁿ pìⁿ-chò góa tùi a-pa chun-chhûn ê î-it goân-thâu. A-pa sī sîn-bêng ê sú-iōng-jîn.
Tùi chi̍t ê gín-á-pó͘ lâi kóng, he sī chin put-tek-liáu ê tāi-chì. Hit-chūn gún ta̍k-ke lóng ǹg-bāng ka-tī í-āu mā ē-tàng chò tâng-ki ia̍h-sī toh-thâu, thang hó hō͘ pa̍t-lâng chun-chhûn.
× × ×
Mn̄g-sîn ê lâng tāi-pō͘-hūn sī beh kiû io̍h-toaⁿ. Chng-kha bô sin-seⁿ hó khòaⁿ, chhù-lāi nā ū lâng phòa-pēⁿ, kan-khó͘, thong-siông ē seng chhōe toh-thâu chhiâu sî-kan. Toh-thâu ē seng-sio-hiuⁿ, poa̍h-poe mn̄g khòaⁿ thài-chú-iâ-kong tang-sî ū-êng ē-tàng lâi chiūⁿ-sin, ài chún-pī siáⁿ-mih tōa-sè-hāng mi̍h-kiāⁿ, iáu-koh ū siáⁿ-mi̍h seⁿ-siùⁿ ê lâng ài phiah-khui chiah ē-tàng khai-sí chhoân-pān. Mn̄g-sîn hit chi̍t àm, a-pa chá-chá tō khì sé-sin-khu, chia̍h chi̍t-kóa chia̍h-mi̍h tō khai-sí chhoân seng-lé, chiú-chúi kap kim-chóa, khiâ thih-bé khì tâng-ki in tau chún-pī. Thong-siông tē-it-chân ài chún-pī–ê, sī khak-jīn tâng-ki ê chōng-hóng; ki-sin bē-tàng chia̍h chho mā bē-tàng chia̍h chiú, m̄-koh goán chng-nih ê tâng-ki ū-tang-sî-á ê khí-sèng-tē m̄ goān chò, chit-ê sî-chūn tio̍h ài a-pa khì kā khó͘-khǹg. “Tâng-ki chhut–lâi-ah! ” Chèng-lâng kín kiâⁿ chìn chêng, chún-pī khui-tôaⁿ. Thâu pa̍k âng-thâu-kin ê tâng-ki hām chhēng pe̍h-siah-chuh ê a-pa tī pe̍h-sek ê ji̍t-kong-teng ē khòaⁿ–khí-lâi chhin-chhiūⁿ tiān-sī téng-thâu ê ián-goân; chāi tiû ê lâng tiām-tiām tán in khai-sí.
Khiā-tiàm ang-kè-toh chêng ê tâng-ki, ām-kún hiông-hiông khai-sí tín-tāng, lú-lâi-lú tōa-la̍t. A-pa kā hiù bí-chiú, chhùi-nih liām “chhiáⁿ thài-chú-iâ khí-kà”. “Thài-chú-iâ lâi-ah! ” “Kín kā hōaⁿ leh”. Tâng-ki khí-tâng ah, ba̍k-chiu khòaⁿ–khí-lâi péng-pe̍h péng-pe̍h, tī ang-kè-toh chêng thiàu-lâi thiàu-khì, la̍t-thâu chiok tōa; saⁿ sì ê tōa-lâng lóng hōaⁿ i bē tiâu. A-pa mā tàu-hōaⁿ, sūn-sòa chhiáⁿ thài-chú-iâ-kong kàu tôaⁿ-chêng, mn̄g-sîn tio̍h khai-sí ah. Chng-thâu A-hóe–á ê lāu-bú, í-keng tó tī bîn-chhn̂g-téng saⁿ-kang ah, sī beh án-chóaⁿ chiah-hó? Thài-chú-iâ ū chí-sī, a-pa kín kā siá–lo̍h lâi, tú-tio̍h thiaⁿ bô-chim-chiok ê só͘-chāi, ài koh chhéng-sī. Thài-chú-iâ-kong chí-sī bêng–á, thàu-chá thiⁿ hî-lân-pe̍h ê sî, A-hóe–á ài ǹg tang-pêng khì chhōe chu-a-chháu lâi hiâⁿ, thè in a-bú chhit sin-khu, kòe chi̍t-mê in a-bú tio̍h ē chhíⁿ ah.
Tòa-tī keh-piah chng ê Chúi–á mn̄g kóng tang-sî in a-hiaⁿ ē tńg–lâi? thài-chú-iâ-kong bô kóng-ōe, soah thè-kà. A-pa kā tâng-ki chhiah kàu āu-bīn ê bîn-chhn̂g téng, chiah khì tôaⁿ chêng kap ta̍k-ke chò-hóe siu-si̍p. Bóe-āu toh-thâu ài khì khòaⁿ tâng-ki ê chōng-hóng, tâng-ki bô tāi-chì, a-pa chiah khiâ i ê thih-bé tńg–lâi.
× × ×
Thiaⁿ a-pa kóng, múi chi̍t-pái chiūⁿ-sin ê sîn á-sī lêng lóng bô-kâng-khoán. Thài-chú-iâ m̄-sī tak-pái lóng ē lâi, ū-sî lâi–ê sī sió-kúi-á, he to̍h chiàⁿ-káng sī “chhiáⁿ kúi the̍h io̍h-toaⁿ”. Ū-sî, sui-bóng thài-chú-iâ lâi ah, m̄-koh i soah khí-sèng-tē, tōa-siaⁿ mē chèng-lâng, liân a-pa tō hō͘ mē chham-loeh. Chit-ê sî-chūn, a-pa mā kan-taⁿ ē-tàng phīⁿ-á bong leh hō͘ i tháu-khùi, kā an-tah. Toh-thâu sī chi̍t-hāng chiok kan-khó͘ ê khang-khòe. Chng-lih ê lâng beh mn̄g-sîn it-tēng ài ū toh-thâu, nā bô to̍h bô lâng thang siá io̍h-toaⁿ. M̄-koh a-pa bô ài chò toh-thâu, tiāⁿ-tiāⁿ tī mn̄g sîn hit-ji̍t cháu bô khoàiⁿ lâng, hit-sî a-bú tio̍h ài tāi-thè a-pa khì chhiáⁿ sîn. Siūⁿ–khí-lâi chin chhù-bī, kàu bóe-á, goán tau ū chhut saⁿ-ê toh-thâu, a-pa, a-bú kap tōa-hiaⁿ.
Sî-tāi khai-sí piàn-hòa, hō͘ i-seng khòaⁿ lú-lâi-lú lī-piān, chng-nih mā chiām-chiām bô leh mn̄g-sîn ah.
Sui-bóng a-pa bē ài chò toh-thâu, m̄-koh i tùi thài-chú-iâ ê chun-chhûn m̄-bat piàn–kòe. Chhù-lāi ê thiaⁿ-tn̂g iáu chhāi saⁿ-chun thài-chú-iâ kap tè-iâ-kong. Chhù-lih nā-sī ū tāi-chì, a-pa tē-it ê chhéng-sī–ê éng-oán sī thiaⁿ-tn̂g-lāi ê sîn-bêng. Tī a-pa ê sìⁿ-miā lāi, i éng-oán ū sîn-bêng ê iân. Toh-thâu, siu-kiaⁿ, kap kò͘-biō lóng-sī i ê khang-khòe; che mā tùi gún chia-ê sī-sè ū éng-hióng. Góa ta̍k-pái ji̍p khì biō-nih lóng ū chi̍t-khoán se̍k-sāi ê kám-kak, kán-ná chá tio̍h kòe-sin ê a-pa iáu chē tiàm hia phàu-tê kâng-khoán.
Sî-kan tiām-tiām teh kòe–khì, chá-chêng hit-khoán tiām-chēng mn̄g-sîn ê ōe-bīn í-keng hán-nih-khòaⁿ ah, ōaⁿ–lâi ê sī lú-lâi-lú lāu-jia̍t ê mn̄g-sîn gî-sek. M̄-koh tī góa ê sim-lâi, mn̄g-sîn tio̍h-sī hit-ê ōe-bīn, múi chi̍t ê toh-thâu khòaⁿ–khí-lâi lóng chhin-chhiūⁿ gún a-pa.
