Chhiáⁿ an-chong NunitoPOJ jī-hêng, phòe-ha̍p Firefox Browser lâi tha̍k.
請安裝NunitoPOJ字型，配合Firefox瀏覽器來讀
◎Lōa Phek-chhong
Gōa-kong tī 1895 nî chhut-sì tī Chiong-hòa-koān Hun-hn̂g-hiong, Bâu-lô-khe piⁿ ê chi̍t ê sió-sió ê chng-thâu, i ū sì ê hiaⁿ-tî-á, nn̄g ê sió-bē, in-ūi lāu-pē chèng-choh ê chhân chin-chió, siu-sêng ê bí-niû tiāⁿ-tiāⁿ bô káu chia̍h, tì-sú ji̍t-chí kóe kah chin kan-khó͘.
Ū chi̍t-ji̍t, i ê tōa-hiaⁿ thiaⁿ lâng kóng-khí, tī lāi-soaⁿ ê só͘-chāi ū chin chē pha-hng ê thó͘-tē, ē-tàng iû-chāi lâng khí khai-khún, i thiaⁿ tio̍h chit-ê siau-sit chin hoaⁿ-hí, tō chio sió-tī chòe-hoé khí khai-khún. Hit-chūn ê gōa-kong tng siàu-liân, sī chi̍t-ê 17 hòe ê siàu-lian-ke.
Khai-khún thó͘-tē ê ji̍t-chí, m̄-nā ko͘-toaⁿ koh kan-khó͘, tī iáu bô siu-sêng í-chêng kan-ta ē-tàng chia̍h chng-kha chah lâi ê han-chî kap iá-chhài lâi chí-ki. Hit-chūn ê lāi-soaⁿ oân-choân iáu-bē khai-hoat, sì-kè lóng sī soaⁿ-nâ, tī hia kan-ta ū iá-siù kap to̍k-chôa chòe chhù-piⁿ, ū sî nā tú-tio̍h chhiⁿ-hoan chhut-chháu, thâu-khak hō͘ lâng kōaⁿ-khì tō ài khì kìⁿ chó͘-kong lah.
Siūⁿ–khí–lâi, hit sî-tāi ê pē-bú ná ē chiah-nī-á hó-táⁿ, káⁿ hō͘ nn̄g ê kiáⁿ khí lāi-soaⁿ mō͘-hiám, m̄-kú khoân-kéng só͘-pek mā sī bô-nāi, chóng–sī mō͘-hiám pí iau–sí khah hó, in ē lâi kiâⁿ chit-tiâu-lō͘, bô-tek-khak án-ne iáu ū chi̍t-kóa ǹg-bāng.
Tī khai-khún hoan-tńg-nî, gōa-kong ê tōa-hiaⁿ in-ūi chit-khoán ê ji̍t-chí si̍t-chāi hō͘ i tòng-bē-tiâu tō tńg-khí Hun-hn̂g, m̄-kú gōa-kong ē-kham-tit chia̍h-khó͘, lâu-lo̍h–lâi kè-sio̍k phah-piàⁿ, chit-chióng ióng-khì kah koat-sim, si̍t-chāi hō͘ lâng khim-phòe.
Ū tang-sî góa kám-kak gōa-má thái ē chiah hó-táⁿ, káⁿ kè hō͘ tòa tī lāi-soaⁿ ê lô-hàn-kha chò bó͘ ? Sio̍k-gí kóng, “ài tio̍h khah chhám-sí”, chin ū-khó-lêng sī gōa-kong koân-tōa, iân-tâu, un-jiû, thé-thiap, koh kut-la̍t, chiong-bóe in nn̄g lâng chiah ē sak-chò-tui, góa mā chiah ū chi̍t ê lāi-soaⁿ-kong kap lāi-soaⁿ-má.
Pòaⁿ-mê-á, āu-soaⁿ thoân lâi chi̍t-chūn chi̍t-chūn soaⁿ-ti ê háu-siaⁿ, siaⁿ-im ná lâi ná kīn, chit-sî ta̍k-ke tō ài kín khí-lâi the̍h bīn-tháng, kōaⁿ iân-tháng, chông–chhut-khì, kòng kah khin-kiāng-kiò, ēng siaⁿ-im lâi kóaⁿ soaⁿ-ti, kiò in m̄-thang lâi thau chia̍h han-chî, chit-khoán liān soaⁿ-ti mā beh khi-hū ê ji̍t-chí si̍t-chāi chin khó-liân.
Ū chi̍t-pái gōa-kong tī khàm-téng khan-gû ê sî, hit-chiah gû-káng hiong-hiông sái-sèng-tē, soah ēng gû-kak kah gōa-kong tak-loh khàm-kha, gōa-kong ê pak-tó͘ phòa-chi̍t khang, lâu chin-chē huih, tio̍h tāng-siong, ē-sái-kóng chhun pòaⁿ-tiâu-miā, i-tī chin kú chiah hó–khí–lâi. M̄-kú in-ūi phòa-pīⁿ ê khai-hùi chin-chē, chìn-chêng só͘ khiām ê chîⁿ khai kah beh ta-khì, gōa-kong mā bô in-ūi án-ne tō lóe-chì, i iû-goân phah-piàⁿ choh-sit.
Koh-lâi kiáⁿ chi̍t-ê chi̍t-ê chhut-sì, chia̍h-pn̄g ê lâng piàn khah chē, gōa-kong ê tàⁿ-thâu ná tāng, i chiū kái-piàn hong-hoat, khai-sí chai-chèng ta̍k-chióng ê kóe-chí, lông-sán lâi cheng-ka siu-ji̍p. I ê seng-oa̍h chiām-chiām tit-tioh kái-siān, tán kiáⁿ tōa-hàn ē tàu choh-sit liáu-āu, khai-khún ê thó͘-tē tō ná khoah. Ìn-sióng tiong tī khe-piⁿ ū chúi-chhân, soaⁿ-téng chèng chhiū-chî, tek-sún, kin-chio, lâi-á chhù-āu ê hn̂g-á ū nāi-chi, lêng-kéng, ông-lâi, môe-á, âng-bah-lí, sek-khia…, ū chi̍t-pái góa ba̍t thiaⁿ-kóng gōa-kong tī lông-hōe ê chûn-khoán tī in chng-thâu sī pâi thâu-miâ. Sui-jiân keng-chè bē-bái, gōa-kong ê seng-oa̍h iû-goân kāng-khoán khîn-khiām, chi̍t-sut-á mā bô chhia-hoa.
Gōa-kong kap gōa-má ê kám-chêng chin-hó, thong-chng-thâu ū chhut-miâ, goán chiông-lâi m̄ bat thiaⁿ-tioh in tián tōa-siaⁿ-sàu, kap hoat-sèng-tē.
Gōa-kong tī 84 hòe hit-nî kòe-sin, gōa-má pún-lâi lóng bô pīⁿ-thiàⁿ, sin-thé mā ióng-kiāⁿ, m̄-kú in-ūi gōa-kong ê pia̍t-sè, i siong-sim kòe-thâu, tī gōa-kong an-chòng oân-sêng ê chi̍t lé-pài āu mā soah-chiap an-hioh.
