【母語世界】Kari Tikka

– Hun-lân hiān-tāi im-ga̍k-ka

Helsinki-chhī Töölö-khu ê kàu-tn̂g Temppeliaukion kirkko, khí tī chio̍h-pôaⁿ lāi; Kari Tikka sù-siông tī chia chò-lé-pài, mā-sī Luther opera DVD liap-iáⁿ ê só͘-chāi.

Chhiáⁿ an-chong NunitoPOJ jī-hêng, phòe-ha̍p Firefox Browser lâi tha̍k.
請安裝NunitoPOJ字型,配合Firefox瀏覽器來讀

Tô͘ kap bûn◎Tè Khái-sū

“Góa ê un-tián kàu-gia̍h lí ēng.” Che sī gōa-chē sè-tāi ê Ki-tok-tô͘ tī keng-kòe khó͘-lān chhì-thàm ê sî thang óa-khò ê an-ùi, sī Pó-lô sian-siⁿ kà lán Chú Iâ-so͘ ê èng-ún.

Hun-lân chok-khek-ka kiam chí-hui-ka Kari Tikka (1946~2022) phó͘-khek–ê “Un-hūi ê koa” (Hun-lân-gú: Armolaulu) khai-sí tō sī chit-kù. Chit-siú ê koa-sû lóng-chóng sī ti̍t-chiap tùi Sèng-keng lâi–ê, Pó-lô sian-siⁿ siá–ê: Ko-lîm-to Hō͘-su 12:9~10 kap Í-hu̍t-só͘ Su 2:8~9, bô lām pa̍t-hāng. (Nā beh thiaⁿ koa, bāng-lō͘ chhōe ū.)

Tikka mā ū siá kúi-nā chhut opera (koa-kio̍k). Kî-tiong Luther chit-chhut (2000 nî) sī kóng chong-kàu kái-kek-chiá Martin Luther (Lō͘-tek) ê kò͘-sū. Tikka kā “Un-hūi ê koa” khǹg tī lāi-té, tī Luther hām ha̍k-chiá Erasmus thong-phoe ê hit-bō͘, kái-soeh Sìn-gī kàu-phài “kan-na phēng-óa un-hūi” (Latin-gú: sola gratia) ê tō-lí.

Tikka chok-khek chù-tiōng thâu-seng ê siūⁿ-hoat (Italia-gú: prima intenzione). I kóng: “[Kó͘-tián chok-khek-ka] Mozart kap Rossini chok-khek lóng chin kín. In siū ê hùn-liān kà in ài sìn-jīm ka-kī ê ‘prima intenzione’, lia̍h siōng thâu-seng ê siūⁿ-hoat” (góa ê hoan-e̍k).

Tikka mā chù-tiōng koa-sû hām soân-lu̍t ê koan-hē : “[19 sè-kí Italia ê opera chok-khek-ka Giuseppe] Verdi kā bûn-pún tha̍k chhut-siaⁿ. Bûn-pún [ê ōe-gú] lāi-té it-tēng lóng ū lí-lō͘; pún-lâi soân-lu̍t kap chiat-chàu tō chhoân piān-piān. Nā ngē beh pōe-ge̍k–i, chok-khek bē-thong.” Chit ê tō-lí tùi ū siaⁿ-tiāu ê Tâi-oân-ōe koh-khah tiōng-iàu: Tùi sèng-ga̍k-ka Lo̍h Î-tō bo̍k-su, kàu siá tiōng-kim-sio̍k im-ga̍k ê Freddy Lîm Tshióng-tsò tāi-sài, lóng bat kóng sio-siāng–ê.

Kóng tńg–lâi Luther chit-chhut koh ū chi̍t hāng te̍k-pia̍t: M̄-sī kan-na koa-chhiú teh chhiùⁿ, koan-chiòng mā chò-hóe chhiùⁿ 5 siú Luther siá–ê sèng-si. Siōng-bóe chi̍t siú sī lán Sèng-si (2009 nî) 603 siú, “Siōng-tè choh lán an-choân iàu-sài” (Tek-gú: Ein feste Burg ist unser Gott).

Koa-kio̍k siōng khai-sí kap kiat-sok lóng-sī Sat-tàn chhōa ta̍k-ê kak-sek thiàu “sí-bô ê bú” (Hoat-gú: danse macabre), ta̍k-ke hoah: “chiàn-cheng, iau-gō, kiaⁿ-hiâⁿ, un-e̍k…”. M̄-koh tiong-sim su-sióng iáu-koh sī “Un-hūi ê koa” lāi-té Martin Luther ín-iōng Pó-lô sian-siⁿ kóng–ê:

“Ūi-tio̍h Ki-tok ê iân-kò͘, góa kā loán-jio̍k, bú-jio̍k, khùn-khó͘, kan-lân, kap pek-hāi khòaⁿ-chòe hó, in-ūi góa sím-mi̍h sî loán-jio̍k, hit-sî chiū kian-kiông.” (2 Ko-lîm-to 12:10)

Góa siūⁿ-tio̍h siōng-bóe pái khòaⁿ-tio̍h Kari Tikka chí-hui i ka-kī siōng-bóe chi̍t chhut opera “Ài-tio̍h khah chhám sí” (Rakkaus on väkevä kuin kuolema; Ngá-ko 8:6). Hit-chūn tú sī COVID-19 e̍k-chêng khah giâm-tiōng ê sî, i kòa chhùi-am, sin-khu nńg-chiáⁿ mā-sī chīn-la̍t chò Siōng-tè hō͘-tiàu i ài chò ê khang-khòe. Góa ioh, i hit-chūn mā-sī kā chit-hāng lia̍h tiâu-tiâu:

“In-ūi lín sī khò Siōng-tè ê un-tián tùi sìn tit-tio̍h kiù; m̄-sī khò lín ka-kī, sī khò Siōng-tè ê un-sù. Kì-jiân m̄-sī khò hêng-ûi, sím-mi̍h-lâng to bōe-tàng khoa-kháu.” (Í-hu̍t-só͘ 2:8~9)

Che sī Siōng-tè ê tōa lé-mi̍h. Amen!

Chham-khó chu-liāu:

• Maarit Aura (2011-11-05) Kotimaista oopperaosaamista on tuettava! Yle.

• Mattias Mattila (2022-10-18) Kapellimestari ja säveltäjä Kari Tikka on kuollut. Yle.

廣告/聖經充滿我-經文填充本

我有話要說