Chhiáⁿ an-chong NunitoPOJ jī-hêng, phòe-ha̍p Firefox Browser lâi tha̍k.
請安裝NunitoPOJ字型，配合Firefox瀏覽器來讀
作者◎王佩雯
增補◎梁淑慧
【漢羅】
Tī台中豐原這塊土地，有一位kā一世人奉獻hō͘藝術創作和教學ê畫家——張炳南(1924-2014)。雖罔伊毋是美術科班出身–ê，毋過因為伊對畫圖ê熱情kah堅持，佇創作ê路裡一步一跤印，hō͘伊成做美展「西洋畫」著獎上濟擺ê一位畫家，mā是藝壇「豐原班」ê代表人物之一，是值得人敬佩ê典範。
張炳南tī台中ê葫蘆墩出世，也就是chit-má ê豐原。因為家境無好，伊自豐原公學校畢業了後，就綴tī阿爸ê身軀邊鬥做木；chóng–sī伊逐擺去學校修理冊桌仔ê時陣，lóng會家己恬恬仔去鬥畫公告欄，就按呢，學校ê老師注意著伊畫圖ê天份。後來koh經過校長ê舉薦，進入台中師範學校讀短期ê師資班，畢業以後順利通過教師檢定，成做一位老師，行向教育這條路。
22歲彼年，張炳南熟似葉火城校長，開始tòe伊學畫圖，koh受葉火城ê引薦去藝術家李石樵ê畫室學習。雖然上頭仔去hō͘李石樵拒絕，m̄-koh伊並無按呢就放棄，顛倒是用行動展現伊學畫圖ê決心；落尾李石樵hō͘這位古意ê少年人感動，願意共伊指導。Tī這段時間，伊接觸著野獸派、立體派等等ê現代畫風，發展有家己特色ê立體幾何結構佮大膽ê色彩表現，為伊ê藝術視野開拓一條新ê路。
兩冬以後，1948年，張炳南ê油畫作品《薰園》入選第三屆全省美展，koh參加中部五縣市美展得著第一名。伊ê創作量真大，差不多逐年攏會參加無仝ê美展；對伊來講，比賽是會當磨練技巧、累積經驗ê機會，伊mā透過比賽著等來建立伊tī畫壇ê聲望。1970年，伊以作品《漁村》得著全省美展頭名，成做創作生涯重要ê一个坎站。
張炳南ê創作風格真多元，無論是風景、人物抑是靜物，攏有真出擢ê表現。伊真用強烈ê色彩來表現性命力，掌握人物ê情感佮文化ê內涵。伊特別關心小人物ê生活，創作出《鎚鋸師傅〔鎚鋸師匠〕》（1949）、《後埕〔後院〕》（1950）、《漁村一角》（1967）、《漁港》（1987）、《曝粟〔曬穀〕》（1992）等等ê作品。風景畫方面，tī台灣鄉鎮寫生成做伊重要ê創作題材，後來嘛行向海外，tī日本、韓國、美國、歐洲進行創作，跤跡遍佈全世界。
若講著台中在地ê題材，就有《大肚山頂〔大肚山上〕》（1981）、《台中公園》（1982）、《大甲溪畔暮色》（1983）等，其中我上欣賞《台中公園》這幅圖。《台中公園》是張炳南tī風景構圖ê代表作之一。畫面內底ê湖心亭tī正手爿，雖然毋是畫tī中央，煞自然成做焦點。配合橋、船仔和樹影，形成層次分明ê空間佈局。水面ê光影kah倒照影畫kah誠幼路，整體ê色調豐富又閣深沉，hō͘人感受著下晡時仔公園ê平靜氣氛。趣味–ê是，除了張炳南，另外一位藝術家廖繼春mā畫過《台中公園》；無仝畫家用in無仝款ê眼光kah手法，kā台中公園ê媠畫出來，對chia咱koh-khah會當體會藝術ê多樣性。
除了風景畫，hō͘我特別感動ê作品是《母愛》（2001）。畫面設定tī一个落雨天，一位阿母手牽囡仔，另外一位婦人人是leh kā鐵馬頂懸ê囡仔遮雨。雖然畫面中無特別kā雨毛仔畫出來，煞透過兩支雨傘、澹漉漉ê街仔路，畫出台灣日常生活中溫暖ê互動情境。色彩ê對比雖然強烈，chóng–sī 咱猶原會當感受著溫柔ê母愛充滿tī畫面中。
創作以外，張炳南這位gia̍h畫筆ê老師，mā用伊ê熱情來灌沃下一代。伊tī 1954年參與「中部美術協會」ê創立，對中部地區ê美術發展有真大ê貢獻。1964年，伊應聘臺中市新民商業職業學校ê註冊組長，熟似同事張耀熙，兩人做伙創辦「商業美術設計部」。伊定定會chhōa學生出外寫生，用心指導創作，教學ê精神hō͘人感念。後來，學生甚至成立「薰風美術研究會」來延續張炳南ê理念。
伊一世人投入創作毋捌停過，論真來講，伊並毋是天才，全部lóng是靠伊對藝術ê堅持和拍拚苦練起來–ê；到1994年，伊建立家己ê美術館。2014年，受台中市文化局邀請出版《深耕臺灣本土藝術ê美術家：張炳南》專冊，記錄伊一世人對藝術ê奉獻。
張炳南毋但是一位畫家，koh-khah是一位開拓美術教育、陪伴學生成長、堅持美術信念ê實踐者。伊用一世人向咱證明，美術是伊表達思想、情感和信念ê方式，mā是伊性命ê意義kah喜樂ê源頭。伊雖然已經過身，毋過伊ê畫筆早就將對台灣這片土地ê熱情留踮咱ê心肝內。
【Pe̍h-ōe-jī】
Tī Tâi-tiong Hong-goân chit tè thó͘-tē, ū chi̍t ūi kā chi̍t-sì-lâng hōng-hiàn hō͘ gē-su̍t chhòng-chok hām kàu-ha̍k ê ōe-ka──Tiuⁿ Péng-lâm (1924-2014). Sui-bóng i m̄ sī bí-su̍t kho-pan chhut-sin–ê, m̄-koh in-ūi i tùi ōe-tô͘ ê jia̍t-chêng kah kian-chhî, tī chhòng-chok ê lō͘–nih chi̍t pō͘ chi̍t kha-ìn, hō͘ i chiâⁿ-chò bí-tián “se-iûⁿ-ōe” tio̍h-chióng siōng chē pái ê chi̍t ūi ōe-ka, mā sī gē-tôaⁿ “Hong-goân-pan” ê tāi-piáu jîn-bu̍t chi it, sī ta̍t-tit lâng kèng-pōe ê tián-hoān.
Tiuⁿ Péng-lâm tī Tâi-tiong ê Hô͘-lô͘-tun chhut-sì, iā tō sī chit-má ê Hong-goân. In-ūi ka-kéng bô hó, i chū Hong-goân Kong-ha̍k-hāu pit-gia̍p liáu-āu, tō tòe tī a-pah ê sin-khu-piⁿ tàu chò-ba̍k; chóng–sī i ta̍k-pái khì ha̍k-hāu siu-lí chheh-toh-á ê sî-chūn, lóng ē ka-kī tiām-tiām-á khì tàu ōe kong-kò-lân, chiū-án-ne, ha̍k-hāu ê lāu-su chù-ì-tio̍h i ōe-tô͘ ê thian-hūn. Āu–lâi koh keng-kòe hāu-tiúⁿ ê kí-chiàn, chìn-ji̍p Tâi-tiong Su-hoān Ha̍k-hāu tha̍k té-kî ê su-chu-pan, pit-gia̍p í-āu sūn-lī thong-kòe kàu-su kiám-tēng, chiâⁿ-chò chi̍t ūi lāu-su, kiâⁿ-hiòng kàu-io̍k chit tiâu lō͘.
22 hòe hit nî, Tiuⁿ Péng-lâm se̍k-sāi Ia̍p Hóe-siâⁿ hāu-tiúⁿ, khai-sí tòe i o̍h ōe-tô͘, koh siū Ia̍p Hóe-siâⁿ ê ín-chiàn khì gē-su̍t-ka Lí Chio̍h-chiâu ê ōe-sek ha̍k-sip. Sui-jiân siōng-thâu-á khì hō͘ Lí Chio̍h-chiâu kī-choa̍t, m̄-koh i pēng bô án-ne tō hòng-khì, tian-tò sī iōng hêng-tōng tián-hiān i o̍h ōe-tô͘ ê koat-sim; lo̍h-bóe Lí Chio̍h-chiâu hō͘ chit ūi kó͘-ì ê siàu-liân-lâng kám-tōng, goān-ì kā i chí-tō. Tī chit tōaⁿ sî-kan, i chiap-chhiok-tio̍h iá-siù-phài, li̍p-thé-phài téng-téng ê hiān-tāi ōe-hong, hoat-tián ū ka-kī te̍k-sek ê li̍p-thé kí-hô kiat-kò͘ kah tōa-táⁿ ê sek-chhái piáu-hiān, ūi i ê gē-su̍t sī-iá khai-thok chi̍t tiâu sin ê lō͘.
Nn̄g tang í-āu, 1948 nî, Tiuⁿ Péng-lâm ê iû-ōe chok-phín “Hun-hn̂g” ji̍p-soán tē-saⁿ kài Choân-séng Bí-tián, koh chham-ka Tiong-pō͘ Gō͘ Koān-chhī Bí-tián tit-tio̍h tē-it miâ. I ê chhòng-chok-liōng chin tōa, chha-put-to ta̍k-nî lóng ē chham-ka bô kāng ê bí-tián; tùi i lâi kóng, pí-sài sī ē-tàng bôa-liān ki-khá, lúi-chek keng-giām ê ki-hōe, i mā thàu-kòe pí-sài tio̍h-téng lâi kiàn-li̍p i tī ōe-tôaⁿ ê siaⁿ-bōng. 1970 nî, i í chok-phín “Hî-chhun” tit-tio̍h Choân-séng Bí-tián thâu-miâ, chiâⁿ-chò chhòng-chok seng-gâi tiōng-iàu ê chi̍t ê khám-chām.
Tiuⁿ Péng-lâm ê chhòng-chok hong-keh chin to-goân, bô-lūn sī hong-kéng, jîn-bu̍t ia̍h-sī chēng-bu̍t, lóng ū chin chhut-tioh ê piáu-hiān. I chin gâu iōng kiông-lia̍t ê sek-chhái lâi piáu-hiān sèⁿ-miā-le̍k, chiáng-ak jîn-bu̍t ê chêng-kám kah bûn-hòa ê lōe-hâm. I te̍k-pia̍t koan-sim sió-jîn-bu̍t ê seng-oa̍h, chhòng-chok chhut “Thûi Kī Sai-hū” (1949), “Āu-tiâⁿ” (1950), “Hî-chhun Chi̍t Kak” (1967), “Hî-káng” (1987), “Pha̍k Chhek” (1992) téng-téng ê chok-phín. Hong-kéng-ōe hong-bīn, tī Tâi-oân hiong-tìn siá-seng chiâⁿ-chò i tiōng-iàu ê chhòng-chok tê-châi, āu–lâi mā kiâⁿ-hiòng hái-gōa, tī Ji̍t-pún, Hân-kok, Bí-kok, Au-chiu chìn-hêng chhòng-chok, kha-jiah piàn-pò͘ choân sè-kài.
Nā kóng-tio̍h Tâi-tiong chāi-tē ê tê-châi, tō ū “Tōa-tō͘-soaⁿ-téng” (1981), “Tâi-tiong Kong-hn̂g” (1982), “Tāi-kah-khe-poān Bō͘-sek” (1983) téng, kî-tiong góa siōng him-sióng “Tâi-tiong Kong-hn̂g” chit pak tô͘. “Tâi-tiong Kong-hn̂g” sī Tiuⁿ Péng-lâm tī hong-kéng kò͘-tô͘ ê tāi-piáu-chok chi it. Ōe-bīn lāi-té ê Ô͘-sim-têng tī chiàⁿ-chhiú-pêng, sui-jiân m̄ sī ōe tī tiong-ng, soah chū-jiân chiâⁿ-chò chiau-tiám. Phòe-ha̍p kiô, chûn-á hām chhiū-iáⁿ, hêng-sêng chân-chhù hun-bêng ê khong-kan pò͘-kio̍k. Chúi-bīn ê kng-iáⁿ kah tò-chiò-iáⁿ ōe kah chiâⁿ iù-lō͘, chéng-thé ê sek-tiāu hong-hù iū-koh chhim-tîm, hō͘ lâng kám-siū-tio̍h ē-po͘-sî-á kong-hn̂g ê pêng-chēng khì-hun. Chhù-bī–ê sī, tû-liáu Tiuⁿ Péng-lâm, lēng-gōa chi̍t ūi gē-su̍t-ka Liāu Kè-chhun mā ōe-kòe “Tâi-tiong Kong-hn̂g”; bô kāng ōe-ka iōng in bô kāng-khoán ê gán-kong kah chhiú-hoat, kā Tâi-tiong kong-hn̂g ê súi ōe–chhut-lâi. Tùi chia lán koh-khah ē-tàng thé-hōe gē-su̍t ê to-iūⁿ-sèng.
Tû-liáu hong-kéng-ōe, hō͘ góa te̍k-pia̍t kám-tōng ê chok-phín sī “Bú-ài” (2001). Ōe-bīn siat-tēng tī chi̍t ê lo̍h-hō͘-thiⁿ, chi̍t ūi a-bú chhiú khan gín-á, lēng-gōa chi̍t ūi hū-jîn-lâng sī leh kā thih-bé téng-koân ê gín-á jia-hō͘. Sui-jiân ōe-bīn-tiong bô te̍k-pia̍t kā hō͘-mn̂g-á ōe–chhut-lâi, soah thàu-kòe nn̄g ki hō͘-sòaⁿ, tâm-lok-lok ê ke-á-lō͘, ōe-chhut Tâi-oân ji̍t-siông seng-oa̍h-tiong un-loán ê hō͘-tōng chêng-kéng. Sek-chhái ê tùi-pí sui-jiân kiông-lia̍t, chóng–sī lán iu-goân ē-tàng kám-siū-tio̍h un-jiû ê bú-ài chhiong-boán tī ōe-bīn-tiong.
Chhòng-chok í-gōa, Tiuⁿ Péng-lâm chit ūi gia̍h ōe-pit ê lāu-su, mā iōng i ê jia̍t-chêng lâi koàn-ak āu chi̍t tāi. I tī 1954 nî chham-ú “Tiong-pō͘ Bí-su̍t Hia̍p-hōe” ê chhòng-li̍p, tùi tiong-pō͘ tē-khu ê bí-su̍t hoat-tián ū chin tōa ê kòng-hiàn. 1964 nî, i èng-phèng Tâi-tiong-chhī Sin-bîn Siong-gia̍p Chit-gia̍p Ha̍k-hāu ê chù-chheh cho͘-tiúⁿ, se̍k-sāi tông-sū Tiuⁿ Iāu-hi, nn̄g lâng chò-hóe chhòng-pān “Siong-gia̍p Bí-su̍t Siat-kè Pō͘”. I tiāⁿ-tiāⁿ ē chhōa ha̍k-seng chhut-gōa siá-seng, iōng-sim chí-tō chhòng-chok, kàu-ha̍k ê cheng-sîn hō͘ lâng kám-liām. Āu–lâi, ha̍k-seng sīm-chì sêng-li̍p “Hun-hong Bí-su̍t Gián-kiù-hōe” lâi iân-sio̍k Tiuⁿ Péng-lâm ê lí-liām.
I chi̍t-sì-lâng tâu-ji̍p chhòng-chok m̄ bat thêng–kòe, lūn-chin lâi kóng, i pēng m̄ sī thian-châi, choân-pō͘ lóng sī khò i tùi gē-su̍t ê kian-chhî hām phah-piàⁿ khó͘-liān–khí-lâi–ê; kàu 1994 nî, i kiàn-li̍p ka-kī ê bí-su̍t-koán. 2014 nî, siū Tâi-tiong-chhī Bûn-hòa-kio̍k iau-chhiáⁿ chhut-pán “Chhim-keng Tâi-oân Pún-thó͘ Gē-su̍t ê Bí-su̍t-ka: Tiuⁿ Péng-lâm” choan-chheh, kì-lo̍k i chi̍t-sì-lâng tùi gē-su̍t ê hōng-hiàn.
Tiuⁿ Péng-lâm m̄-nā sī chi̍t ūi ōe-ka, koh-khah sī chi̍t ūi khai-thok bí-su̍t kàu-io̍k, pôe-phōaⁿ ha̍k-seng sêng-tióng, kian-chhî bí-su̍t sìn-liām ê si̍t-chiān-chiá. I iōng chi̍t-sì-lâng hiòng lán chèng-bêng, bí-su̍t sī i piáu-ta̍t su-sióng, chêng-kám hām sìn-liām ê hong-sek, mā sī i sèⁿ-miā ê ì-gī kah hí-lo̍k ê goân-thâu. I sui-jiân í-keng kòe-sin, m̄-koh i ê ōe-pit chá tō chiong tùi Tâi-oân chit phiàn thó͘-tē ê jia̍t-chêng lâu tiàm lán ê sim-koaⁿ-lāi.
