◎Î Gio̍k-ngô͘
‘Póng’ chi̍t siaⁿ, tōa siaⁿ koh ū-la̍t. Bái–ah! Chhut tāi-chì ah! Chiàⁿ-chiàⁿ chi̍t tiûⁿ chhia-eh hoat-seng tī góa ê bīn thâu-chêng.
Hit-kang góa beh khì Ko-hiông Bûn-ha̍k-koán thiaⁿ bûn-ha̍k-ka Tân Bêng-jîn sian-siⁿ kóng Tâi-gí siáu-soat ê ki-chhó͘. E-tàu tiám-gōa, ji̍t-thâu tng mé, góa khiâ tī Bîn-seng lō͘ téng, beh kàu Tiong-san lō͘ ê chêng chi̍t ê lō͘-kháu. Tú-tio̍h âng-teng, góa koai-koai-á tòng–lo̍h-lâi, tiàm ū chhiū-á ńg ê só͘-chāi bih-liâng tán chheⁿ-teng.
Bô-gî-gō͘, chi̍t chiah o͘-tó͘-bái ùi góa tò-chhiú-pêng khiâ–kòe-khì. I ná-ē bô thêng–lo̍h-lâi? Chit-chūn âng-teng neh. Kám kóng i teh se̍h-sîn, á-sī ji̍t-thâu kng siuⁿ-kòe chha̍k-ba̍k? I ná-ē chông âng-teng? Góa nauh tī sim–nih. Tng-teh giâu-gî, sûi khòaⁿ-tio̍h i lòng-tio̍h chi̍t chiah o͘-tó͘-bái. I lâng tó tiàm thô͘-kha, tó kah ti̍t-ti̍t-ti̍t, bē-tín-bē-tāng. Kám beh khà 119? Góa tiû-tû chi̍t-sî-á. Hó-ka-chài, hō͘ lâng lòng–tio̍h-ê tāi-seng peh–khí-lâi. Khòaⁿ-tio̍h i teh khà tiān-ōe, góa sim ū khah an. Hit ê lòng–lâng-ê mā ū peh–khí-lâi, put-jî-kò iáu chē tī thô͘-kha, ná-chhiūⁿ bô châi-tiāu khiā–khí-lâi ê khoán. Siūⁿ-kóng che tāi-chì in kiám-chhái ū-hoat-tō͘ chhú-lí, chiū bô kā in tàu-saⁿ-kāng, kè-siok cháu góa ê hêng-têng. Kî-kiû Siōng-tè hō͘ in lóng pêng-an bô tāi-chì.
× × ×
Kau-thong ì-gōa ê goân-in ū chhiau-sok, kàu lō͘-kháu bô sio-niū, bô pó-chhî an-choân kū-lî. Ū-sî sok-tō͘ siuⁿ kín, kà-sú bē-hù hoán-èng, ū-sî lo̍h-hō͘-thiⁿ chhia-lián ku̍t–khì, ka-kī bô hoat-tō͘ khòng-chè, tì-sú péng-chhia. M̄-nā ka-kī tio̍h-siong, mā khó-lêng ē hāi-tio̍h pa̍t-lâng. 1993 nî góa tòe thoân khì Bí-kok lú-hêng, in ê jîn-bîn tī siú kau-thong kui-chek chit hāng hō͘ góa ìn-siōng put-chí-á chhim. Goán chē in ê iû-lám-chhia, ùi Billings khì Yellow Stone Park, ùn-chiàng sái kàu ū ‘stop’ phiau-chì ê lō͘-kháu tiāⁿ-tio̍h thêng–lo̍h-lâi, khak-jīn an-choân liáu-āu chiah koh sái–kòe.
Koh ū chi̍t hāng ta̍t-ti̍t lán o-ló, ha̍k-si̍p ê só͘-chāi. Tī Walt Disney World Resort, in ê lâng chiok hó-lé, tī piān-só͘ gōa-kháu pâi-tūi thèng-hāu. Hit-ê sî-tāi lán tī Tâi-oân sī tī ta̍k-keng piān-só͘ ê gōa-kháu tán. Ta̍k-ê kheh tī piān-só͘ lāi-té, chhut-ji̍p chiâⁿ bô lī-piān. 30 tang kòe–ah, hiān-chú-sî lán Tâi-oân tī chit hong-bīn ū khah iú-siān.
Tû-liáu chhiau-sok, koh ū se̍h-sîn bô chù-ì mā sī chi̍t ê goân-in. Ū chi̍t kái góa hō͘ kiau-chhia ê lá-pah siaⁿ kiaⁿ cheng-sîn. Siáⁿ? Góa chông âng-teng. Hó-ka-chài, chhoah-chi̍t-tiô niā-niā, bô chhut tāi-chì. Kám-siā thiⁿ, kám-siā tē. Sè-jī siōng iàu-kín, só͘-pái lán tio̍h thê-chhíⁿ ka-kī, ūi-tio̍h lán ê an-choân, put-koán sái-chhia á-sī khiâ-chhia, lóng m̄-thang siūⁿ tāi-chì, tio̍h chù-ì lō͘-hóng. Hoaⁿ-hoaⁿ-hí-hí chhut-gōa, pêng-pêng-an-an tńg kàu chhù siōng-kài hēng-hok.
× × ×
2010 nî góa tī Ko-hiông I-ha̍k Tāi-ha̍k tàu-saⁿ-kāng Tâi-gí-bûn sū-kang, hit-chām-á chhiâng-chāi khiâ kha-ta̍h-chhia khì siōng-pan, tòng-chò ūn-tōng. Hit-kang khiâ Bîn-cho̍k lō͘, kàu Kiú-jû lō͘ teh tán chheⁿ-teng. Chi̍t chiah o͘-tó͘-bái hiông-hiông ùi góa āu-piah lòng–kòe-lâi, góa lâng poa̍h-tó, hō͘ kha-ta̍h-chhia teh–tio̍h. Kha-thâu-u chhè–tio̍h, o͘-chheⁿ gêng-hoeh. Kha-ta̍h-chhia lián-kheng oai–khì, bē khiâ–tit. Chit ê a-peh 80 hòe kha-tau. Góa kā i kóng kha-ta̍h-chhia pháiⁿ–khì khan lâi-khì siu-lí, i chhut siu-lí-hùi. I chhùi kā góa ìn hó. Góa khan kha-ta̍h-chhia ûn-ûn-á kiâⁿ, i ta̍uh-ta̍uh-á khiâ. Bô chi̍t-ē-á i o͘-tó͘-bái chhui–leh chò i soan. Chit khoán lâng bô chek bô jīm ná thang pàng i soah. Góa sûi kā i ê chhia-pâi kì–lo̍h-lâi, khì phài-chhut-só͘ pò-àn.
Bóe–á, phài-chhut-só͘ ū chhōe tio̍h lâng. In cha-bó͘-kiáⁿ chhut-bīn siá hô-kái-su. Chit-ê sî-tāi, lō͘-kháu kàm-sī-khì chng kah kui sì-kè, chē-chē kiau-chhia, o͘-tó͘-bái mā ū chng hêng-chhia kì-lio̍k-khì. Beh cháu-siám, bô hiah-nī kan-tan. Chóng–sī, hū chek-jīm sī hiān-tāi kong-bîn ê sò͘-ióng.
Tâi-oân lâng hèng chhut-kok, ū-lâng kóng lú-hùi phēng tī Tâi-oân chhit-thô khah sio̍k. Chhin-chhiūⁿ Kòe-nî, Tiong-chhiu, á-sī hioh-joa̍h, hioh-kôaⁿ, ki-tiûⁿ nāu-jia̍t chhih-chhih. Tōa-lâng chhōa gín-á hoaⁿ-hí kah chhùi-chhiò-ba̍k-chhiò. Lán khì sian-chìn kok-ka siúⁿ hong-kéng, chia̍h hó-liāu, mā thang liáu-kái lâng ê bûn-hòa, chun-siú kau-thong kui-chek ê hó koàn-sì. ‘Sui-bóng lō͘ e̍h, sio-niū chiū khoah’, che sī Ji̍t-pún ke-thâu ê kau-thong kò-sī, lán tio̍h kā che hó-ōe khioh lâi kì-tiâu-tiâu, tī seng-oa̍h–ni̍h si̍t-chiān.
Lán tī lō͘–ni̍h ū-sî ē khòaⁿ-tio̍h bô siú-hoat ê hiān-siōng. Kòe chhia-lō͘ bô beh kiâⁿ pan-bé-sòaⁿ, kiâⁿ tī pan-bé-sòaⁿ ê sî ná kiâⁿ ná hôe chhiú-ki-á. Tī chi̍t-kóa só͘-chāi, tōa-lâng chài gín-á ti̍t-chiap tò-oat, bô tī chí-tēng ê ūi tán-thāi. Ha̍k-hāu piⁿ–a chái-khí á-sī sòaⁿ-o̍h ê sî kau-thong mā loān-chhau-chhau. Lâng kóng sin-kàu phēng giân-kàu khah tiōng-iàu. Sī-tōa-lâng bô siú-hoat ê koan-liām, gín-á-lâng ū iūⁿ khòaⁿ iūⁿ, bô iūⁿ ka-kī siūⁿ. Ǹg-bāng ta̍k-ê lâng ùi ka-kī chò-khí, ke chi̍t-kóa thiàⁿ-sim, chiū kiám chi̍t-kóa siong-sim.
Kau-thong ì-gōa loān-siōng chē, būn-tê chhut tī jîn-bîn khiàm-khoat hoat-tī koan-liām, koh ū lán ê hoa̍t-chek kòe-thâu khin. Tùi hia-ê hoān-hoat ê lâng lâi kóng sī ‘báng-á tèng gû-kak,’ bô chhái-kang, bô chùn-būn–tio̍h. Chiàⁿ-káng ê hēng-hok tī tó-ūi? Chèng-hú tio̍h chiam-tùi kau-thong ûi-kui khak-si̍t kiám-thó. Kau-thong an-choân, hō͘ jîn-bîn ê sèⁿ-miā tit-tio̍h pó-chiòng.
