Chhiáⁿ an-chong NunitoPOJ jī-hêng, phòe-ha̍p Firefox Browser lâi tha̍k.
請安裝NunitoPOJ字型，配合Firefox瀏覽器來讀
口述◎林道生
記錄◎姚志龍
【漢羅】
蘭嶼附近ê小島嶼，「小蘭嶼」遐ê魚仔上蓋濟，海湧較靜ê時，巴丹島ê人會來遮掠魚仔，蘭嶼ê人嘛會kò Tatala kap Cinegerang去遐掠魚（註），逐家互相加減有熟似，就會造成結連理ê機會。巴丹島是菲律賓上北爿ê巴士可州，州政府就設佇巴丹島內。巴丹島kap蘭嶼兩塊島嶼sio tùi siòng，因為離無真遠，才80海里，規百年來互相有咧往來，雙方ê語言閣差不多，「巴丹島」當地ê口音叫做Í-bá-táng。雙方見面，若指地圖頂ê台灣hō͘ in看，大部分就會kā咱請安，問你「食飽袂？」大約民國34到38年左右猶有聽人咧講，當5、6月仔，海面ê風湧較平靜ê時，會看著蘭嶼ê族人，划船仔去菲律賓巴丹島chhiau-chhōe、探聽適合結婚ê查埔人，kā厝內猶袂結婚ê姊妹、查某囝嫁去巴丹島。大部分是蘭嶼ê族人嫁過去，較少巴丹島ê人嫁來蘭嶼。
若講 taⁿ beh ùi蘭嶼坐漁船仔去巴丹島，5～6點鐘就ē-tit-thang到，ē-sái講真省時間、體力嘛無問題。總是，若坐飛機欲去巴丹島，ài先坐船過台東、坐火車去台北、坐飛機飛去菲律賓閣轉飛機去巴丹島，所用ê時間、精神kap金錢加足濟。彼陣，戶口建置猶無真完整，所生ê囝兒、序細，一搬攏會kā嬰仔飼kah較勇壯，無問題才會去入戶口。族人家己划船仔去巴丹島，無護照ê問題，毋免經過海關、免驗行李，上要緊ê是，免(khai pòaⁿ-sián)開半銑交通費用。這款划船仔互相通婚ê代誌，蘭嶼ê族人攏加減仔知影，上少嘛捌聽人講過。大船 ē-tàng坐10个人，載新娘去巴丹島完成婚禮，所貯ê物件真有限，上主要ê角色是新娘。嫁妝真簡單，是一寡仔佇巴丹島較罕得看著ê魚仔、迷你豬、迷你羊這幾項，嫁出去就真少機會閣轉來蘭嶼。
後記(姚志龍寫)：2026年我佇Threads看著蘭嶼ê族人佇6月15早起9點，蘭嶼達悟族6个部落：Yayo、Imoword、Iratay、Ivalino、Iraraley、Iranmeylek，60个族人組成一隊，欲kò 20人坐ê船，船ê名是「Ovayan黃金友誼號」船仔長12公尺，預定用3日輪流接力划145公里前往菲律賓巴丹島Batanes來回，這條海路，早前兩島就有互相來往、通婚、大約有60%左右ê語言是相通ê。這擺雙方恢復交通是外交部、交通部、原民會、台東縣政府kap真濟單位用心、出力促成。
註：細隻船tatala是21塊chhâ-pang組成，約2.3～4.4公尺長，坐1人。大船cinegerang是27塊chhâ-pang組成，約6～8公尺長，坐10人。
【Pe̍h-ōe-jī】
Lân-sū hū-kīn ê sió tó-sū, “Sió Lân-sū” hia ê hî-á siōng kài chē, hái-éng khah chēng ê sî, Pa-tan-tó ê lâng ē lâi chia lia̍h hî-á, Lân-sū ê lâng mā ē kò Tatala kap Cinegerang khì hia lia̍h hî, ta̍k-ke hō͘-siong ke-kiám ū se̍k-sāi, tō-ē chō-sêng kiat liân-lí ê ki-hōe. Pa-tan-tó sī Hui-li̍t-pin siōng pak-pêng ê Pa-sū-khó chiu, chiu-chèng-hú tō siat tī Pa-tan-tó lāi. Pa-tan-tó kap Lân-sū nn̄g-tè tó-sū sio tùi siòng, in-ūi lī bô chin hn̄g, chiah 80 hái-lí, kui pah-nî lâi hō͘-siōng ū leh óng-lâi, siang-hong ê gí-giân koh chha-put-to, “Pa-tan-tó” tong-tē ê kháu-im kiò-chò Í-bá-táng. Siang-hong kìⁿ-bīn, nā chí tē-tô͘ téng ê Tâi-oân hō͘ in khòaⁿ, tāi-pō͘-hūn tō ē kā lán chhéng-an, mn̄g lí “Chia̍h pá bōe?” Tāi-iok Bîn-kok 34 kàu 38 nî chó-iū iáu-ū thiaⁿ lâng leh kóng, tng gō͘, la̍k goe̍h-á, hái-bīn ê hong-éng khah pêng-chēng ê sî, ē khòaⁿ tio̍h Lân-sū ê cho̍k-jîn, kò chûn-á khì Hui-li̍t-pin Pa-tan-tó chhiâu-chhōe, thàm-thiaⁿ sek-ha̍p kiat-hun ê cha-po͘-lâng, kā chhù-lāi iáu-bōe kiat-hun ê chí-mōe, cha-bó͘-kiáⁿ kè khì Pa-tan-tó. Tāi-pō͘-hūn sī Lân-sū ê cho̍k-jîn kè–kòe-khì, khah chió Pa-tan-tó ê lâng kè lâi Lân-sū.
Nā kóng taⁿ beh ùi Lân-sū chē hî-chûn-á khì Pa-tan-tó, 5~6 tiám-cheng tō ē-tit-thang kàu, ē-sái kóng chin séng sî-kan, thé-la̍t mā bô būn-tê. Chóng-sī, nā chē hui-ki beh khì Pa-tan-tó, ài seng chē chûn kòe Tâi-tang, chē hóe-chhia khì Tâi-pak, chē hui-ki poe khì Hui-li̍t-pin koh choán hui-ki khì Pa-tan-tó, só͘ ēng ê sî-kan, cheng-sîn kap kim-chîⁿ ke chiok chē. Hit-chūn, hō͘-kháu kiàn-tì iáu bô chin oân-chéng, só͘ seⁿ ê kiáⁿ-jî, sī-sè, it-poaⁿ lóng ē kā eⁿ-á chhī kah khah ióng-chòng, bô būn-tê chiah ē khì ji̍p hō͘-kháu. Cho̍k-jîn ka-kī kò chûn-á khì Pa-tan-tó, bô hō͘-chiàu ê būn-tê, m̄ bián keng-kòe hái-koan, bián giām hêng-lí, siāng iàu-kín–ê sī, bián khai pòaⁿ-sián kau-thong hùi-iōng. Chit-khoán kò chûn-á hō͘-siong thong-hun ê tāi-chì, Lân-sū ê cho̍k-jîn lóng ke-kiám-á chai-iáⁿ, siāng-chió mā bat thiaⁿ lâng kóng–kòe. Tōa-chûn ē-tàng chē 10 ê lâng, chài sin-niû khì Pa-tan-tó oân-sêng hun-lé, só͘ té ê mi̍h-kiāⁿ chin iú-hān, siāng chú-iàu ê kak-sek sī sin-niû. Kè-chng chin kán-tan, sī chi̍t-kóa-á tī Pa-tan-tó khah hán-tit khòaⁿ–tio̍h ê hî-á, mî-ní ti, mî-ní iûⁿ chit kúi hāng, kè–chhut-khì tō chin chió ki-hōe koh tńg-lâi Lân-sū.
Āu-kì (Iâu Chì-liông siá): 2026 nî góa tī Threads khòaⁿ tio̍h Lân-sū ê cho̍k-jîn beh tī 6 goe̍h 15 chá-khí 9 tiám, Lân-sū Ta̍t-ngō͘-cho̍k 6 ê pō͘-lo̍k; Yayo, Imoword, Iratay, Ivalino, Iraraley, Iranmeylek, 60 ê cho̍k-jîn cho͘-sêng chi̍t tūi, beh kò 20 lâng chō ê chûn, chûn ê miâ sī “Ovayan, N̂g-kim Iú-gî-hō” chûn-á tn̂g 12 kong-chhioh, ū-tēng ēng 3 ji̍t lûn-liû chiap-le̍k kò 145 kong-lí chiân-óng Hui-li̍t-pin pan-tan-tó Batanes lâi-hôe, chit-tiâu hái-lō͘, chá-chêng nn̄g-tó tō ū hō͘-siong óng-lâi, thong-hun, tāi-iok ū 60% ê gí-giân siong-thong. Chit pái siang-hong khoe-ho̍k kau-thong sī Gōa-kau-pō͘, Kau-thong-pō͘, Goân-bîn-hōe, Tâi-tang Koān-chèng-hú kap chin chē tan-ūi iōng-sim, chhut-la̍t chhiok-sêng.
