【母語世界】阿嬤ê米篩目

(相片提供/Freepik)

Chhiáⁿ an-chong NunitoPOJ jī-hêng, phòe-ha̍p Firefox Browser lâi tha̍k.
請安裝NunitoPOJ字型,配合Firefox瀏覽器來讀

文章、錄音◎陳信東

【Pe̍h-ōe-jī】Gî-lân-khiuⁿ 

Gún a-má ū hū-lí thoân-thóng ê bí-tek, seⁿ cha̍p-ê gín-á, kî-tiong ū nn̄g-ê hāu-seⁿ túiⁿ tōa-lâng liáu-āu, tòa tī chhù-lāi chò-lông, sêng-ka, koh ka-siōng goán chhit-ê sun, saⁿ-tāi tông-tn̂g. Tī góa chò gín-á ê sî-chūn, gún-tau ê a-má tiāⁿ-tiāⁿ chò si̍t-châi, hō gún má-mah chí-chhài iōng. Tī Tâi-oân lông-gia̍p sî-tāi, Gî-lân ê tiū-á chi̍t-nî siu-sêng nn̄g-pái, kàu 1989 nî ê sî-chūn, kái-chò chi̍t-nî siu-sêng chi̍t-pái, tī hioh-joa̍h ê sî siu-sêng. A-má sî-siông tī hā-kùi siu-sêng ê sî-chūn, chò bí-thai-ba̍k hō͘ ta̍k-ke chia̍h.

A-má iōng gún-tau ka-kī chèng ê chāi-lâi-bí, iōng chio̍h-bôa-á bôa chò bí-chiùⁿ, jiân-āu tò-ji̍p-khì bí-tē-á lāi-té, iōng pin-taⁿ teh, kā chúi-hūn teh-tiāu, khioh chi̍t-pō͘-hūn chí-chò kóe-chhè. Goán hông kiò khì kám-á-tiàm kā a-má tàu bé thài-pe̍h-hún hō͘ a-má iōng. Thài-pe̍h-hún iōng sek-tòng ê pí-lē, kap kóe-chhè iá-koh-ū kî-thaⁿ ê mi̍h-kiāⁿ lām chò-hóe, chiâⁿ-chò bí-thoân. Kā bí-thoân chiⁿ-kòe ū chin-chē îⁿ-khang-á ê tōa-hia-á, piàn-sêng chi̍t-tiâu chi̍t-tiâu ê bí-thai-ba̍k. Kā i the̍h-khì chí hō͘ se̍k, bí-thai-ba̍k tō ē piàn kah chiok núi-khiū. Khǹg chhiah-soa tī peng-kún-chúi lāi-té chò tiⁿ-thng, chiah-koh kā tiⁿ-thng tò-ji̍p-khì se̍k ê bí-thai-ba̍k lāi-té, hó-chia̍h ê “a-má ê bí-thai-ba̍k” tō oân-sêng à! Pòaⁿ-po͘-sî-á lán tō lâi chia̍h ē-sài khì-jia̍t, hoe-ho̍k thé-la̍t ê bí-thai-ba̍k.

A-má chāi-sè ê sî, tī siu-sêng ê sî-kî, kui-ke-hóe-á hun-kang chò khang-khòe, ióng-chòng ê châ-po͘ ài chò siu-koah ê khó͘-lô, châ-bó͘ ài chí chia̍h–ê, chham sé-saⁿ. Gín-á ài tàu bô-êng kā khǹg tī tiū-tiâⁿ ê tiū-á pha̍k hō͘ ta, iáu-koh-ū sàng tiám-sim hō͘ tī chhân–lí chò khang-khòe ê lâng chia̍h.

A-má chò ê bí-thai-ba̍k, ē-sài chí kiâm–ê, mā ē-sài chò tiⁿ–ê. Kiâm–ê tī àm-tùiⁿ ê sî-chūn chia̍h, tiⁿ–ê tī pòaⁿ-po͘-sî-á hioh-khùn choh tiám-sim chia̍h. Bí-thai-ba̍k kap hún-tiâu-á chìn bô kāng-khoán, bí-thai-ba̍k só͘ khǹg ê bí, pí-lē khah koân, jî-chhiáⁿ sī ka-kī chèng ê chāi-lâi-bí chò–ê o͘h! Chia̍h a-má chhin-chhiú chò ê bí-thai-ba̍k, hit-khoán saⁿ-tāi tông-tn̂g lāu-jia̍t hoaⁿ-hí ê chêng-kéng, sī chit-má chit-ê sî-tāi bô hoat-tō͘ thé-hōe–ê. Khì chhī-tiûⁿ ū khòaⁿ-tio̍h khăng-páng siá 米苔目, góa lóng ē siūⁿ-tio̍h góa sè-hàn sî, choân-ke chò-hóe chia̍h bí-thai-ba̍k ê hit-khoán khì-hun.

Ū Tâi-gí ê Chiang-chiu-lâng tōa-ka-têng khoân-kéng, koh ka-siōng sī tī lông-gia̍p ê ka-têng, góa ū kòe tī lông-gia̍p ka-têng ê kiû-ha̍k ji̍t-chí. Bí-thai-ba̍k sī siu-sêng sî-kî siōng ū tāi-piáu-sèng ê tiám-sim, iû-kî sī the̍h tú e hó ê chāi-lâi-bí, hō͘ a-má khì chò bí-thai-ba̍k, tī siu-sêng liáu-āu choh tiám-sim chia̍h, siōng-kài chheⁿ, chhù-lāi kiáⁿ-sun lóng kám-kak chìn hēng-hok. Bô tòa tī ka-hiong ê tn̂g-piáu-hiaⁿ-tī-chí-mōe, in sī bô-hoat-tō͘ thé-hōe–tio̍h-ê. A-má m̄-bat tha̍k kòe chheh, it-seng khîn-khiām hōaⁿ-ke, chit-má góa hoâi-liām gún a-má ê bí-thai-ba̍k.

【漢羅】

阮阿嬤有婦女傳統ê美德,生10 ê囡仔,其中有2 ê後生轉大人了後,蹛佇厝內做農,成家,koh加上阮7 ê孫,三代同堂。佇我做囡仔ê時陣,阮tau ê阿嬤定定做食材,hō͘阮媽媽煮菜用。佇台灣農業時代,宜蘭ê稻仔一年收成兩擺,到1989年ê時陣,改做一年收成一擺,佇歇熱ê時收成。阿嬤時常佇夏季收成ê時陣,做米篩目hō͘逐家食。

阿嬤用阮tau ka-kī種ê在來米,用石磨仔磨做米漿,然後倒入去米袋仔內底,用pin-taⁿ(扁擔)teh,kā水分teh掉,khioh(抾)一部分煮做粿粞。阮hông叫去𥴊仔店kā阿嬤tàu買太白粉hō͘阿嬤用。太白粉用適當ê比例,kap粿粞猶koh有其他ê物件濫做伙,成做米糰。Kā米糰chiⁿ過有真濟圓孔仔ê大桸仔,變成一條一條ê米篩目。Kā伊提去煮hō͘熟,米篩目tō會變kah足núi-khiū(軟𩚨)。囥赤砂佇冰滾水內底做甜湯,chiah-koh kā甜湯倒進去熟ê米篩目內底,好食ê「阿嬤ê米篩目」tō完成à!半晡時仔咱tō來食ē-sài去熱、恢復體力ê米篩目。

阿嬤在世ê時,佇收成ê時期,規家伙仔分工做工課,勇壯ê查埔愛做收割ê苦勞,查某愛煮食–ê,摻洗衫。囡仔愛tàu無閒kā囥佇稻埕ê稻仔曝hō͘焦,猶koh有送點心hō͘佇田裡做工課ê人食。

阿嬤做ê米篩目,ē-sài煮鹹–ê,mā ē-sài做甜–ê。鹹–ê佇暗頓ê時陣食,甜–ê佇半晡時仔歇睏作點心食。米篩目kap粉條仔chìn無kāng-khoán,米篩目所囥ê米,比例khah懸,而且是家己種ê在來米做–ê喔!食阿嬤親手做ê米篩目,彼款三代同堂鬧熱歡喜ê情境,是chit-má這ê時代無法度體會ê。去市場有看著看板寫米苔目,我攏會想著我細漢時,全家做伙食米篩目ê彼款氣氛。

有台語ê漳州人大家庭環境,koh加上是佇農業ê家庭,我有過佇農業家庭ê求學日子。米篩目是收成時期上有代表性ê點心,尤其是提拄挨好ê在來米,hō͘阿嬤去做米篩目,佇收成了後作點心食,上界青,厝內囝孫攏感覺chìn幸福。無蹛佇家鄉ê堂表兄弟姊妹,in是無法度體會著ê。阿嬤毋捌讀過冊,一生勤儉扞家,chit-má我懷念阮阿嬤 ê 米篩目。

廣告/典藏筆記奉獻專案

 

我有話要說